Tổng biên tập
PGS TS NGUYỄN VĂN DỮNG
 
Tổng thư kư toà soạn
1. TS ĐỖ THỊ THU HẰNG
2. TS NGUYỄN NGỌC OANH
 
Với sự tham gia của
Nhóm t́nh nguyện viên là giảng viên và sinh viên các chuyên ngành Báo in, Phát thanh, Truyền h́nh, Báo mạng điện tử, thông tin đối ngoại - Học viện Báo chí và Tuyên truyền
 
Mọi thông tin, ư kiến và bài viết xin gửi về
Website Báo chí với Trẻ em.
Khoa Báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền. 36 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội, Vietnam
E-mail: foj_ajc@yahoo.com




Trang nhất > Giải báo chí NB-TEVN > Tác phẩm dự thi 2006-2007
TP6. “Năn tui mí” - hủ tục không thể để tồn tại
Cập nhật 7/22/2008 8:57:36 PM
 
Gửi cho bạn bè
In trang này
In bài này
Ư kiến của bạn
Sau ngày đất nước thống nhất, cùng với quân và dân cả nước, đồng bài các dân tộc ở Tây Nguyên đoàn kết, chăm chỉ xây dựng cuộc sống mới ngày càng giàu đẹp. Tuy nhiên, đâu đó ở những bản làng vùng sâu, vùng xa, vẫn c̣n tồn tại những hủ tục lạc hậu, ảnh hưởng không nhỏ đến t́nh cam, cuộc sống của bà con địa phương, trong đó có hủ tục “năn tui mí” (tạm đọc – PV) – theo đó, con phảỉ chết theo mẹ, hoặc bị giết chết khi sinh ra v́ không có cha và bị dị tật…

Chúng tôi đă đến một số miền quê ở Tây Nguyên để t́m hiểu về hủ tục lạc hậu này. Tại làng Plor, xă A Tức (Đăk Đoa, Gia Lai), già làng Rơ-lan Luynh cho biết: “Xưa đến nay, người Jơ rai có tục “năn tui mí”, mẹ chết sớm, nếu đứa con c̣n nhỏ, người cha không cho nó ăn được, th́ phải chôn theo để mẹ cho bú! Trẻ sinh ra mà không có cha và bị dị tật cũng phải chết… Con heo con muốn lớn phải có mẹ cho bú, chăm sóc; con chim non cũng có tổ ấm, để chim mẹ chăm ẵm khôn lớn; con người ḿnh cũng vậy, sinh ra phải có cha mẹ chăm sóc để mau khôn lớn thành người! Bắt nó đi theo mẹ đă chết, biết là đau thương, buồn khổ, nhưng để ở trên trần gian mà nó đói sữa, không có cái ăn… th́ cũng tội cho nó nhiều hơn”. Nét mặt già làng Rơ-lan Luynh buồn buồn: “Nếu mấy nhà báo muốn biết thêm th́ hăy về vùng đấy A Yun, ở đó có nhiều cháu được cứu sống…”
 
Vượt qua dăy núi đá lởm chởm như một vành đai bao bọc lấy cái thung lũng đầy nắng và thảng thốt tiếng ve kêu, chúng tôi về xă A Yun (Chư Sê, Gia Lai). Con đường qua dốc đến làng Tung Ke kinh hoàng ngày nào giờ đă được trải nhựa và điện thắp sáng đă theo đường đến mọi làng. A Yun đă không c̣n như một “ốc đảo” bị cô lập với thế giới bên ngoài nữa. Thế nhưng…
 
Người mà tôi t́m gặp ở làng Tung Ke là ông Phạm Hoàng Long, một cựu chiến binh, từng chiến đấu ở nhiều chiến trường ác liệt. Rời quân ngũ về với đời thường, “giữa đường đứt gánh” gia đ́nh, nhưng trời đă bù cho ông người vợ sau hiền lành, tháo vát và cả một đàn con tám đứa khỏe mạnh… Ông bà là những người rất tích cực làm việc thiện. Câu chuyện của ông kể về những nạn nhân của hủ tục quái dị “năn tui mí”.
 
… Kpui H’Ban ở làng Tung Ke, bắt chồng rồi, nhưng được mấy tháng vợ chồng căi nhau hoài. Ở rẫy hễ có vợ, th́ không có chồng, về nhà có chồng th́ lại không có vợ, đành ḷng phải chia tay. Xa chồng rồi mới biết ḿnh đă mang bầu. Đến ngày sinh nở, H’Ban lặng lẽ ra rẫy, cạnh con suối nhỏ để “vượt cạn”. Đứa con mới cất tiếng khóc, H’Ban đă lấy chân di cho chết rồi đào hố chôn… Đinh Ngưk ở làng Chep, chồng chết, trót tằng tịu có bầu. Cũng như H’Ban, Ngưk đă lặng lẽ ra rừng sinh con. Bé gái vừa cất tiếng chào đời, NGưk đă đẩy xuống chiếc hố đào sẵn rồi lấy chân giậm… May mà, t́nh mẫu tử được đánh thức khi đứa bé cong người gào khóc dữ dội, Ngưk đă ẵm con lên mang về nuôi… Kpah Hiêu, cũng ở làng Chep, “bắt” chồng là Rơmah Rưng ở làng T’lâm. Trước khi thành vợ chồng, hai người đă ăn nằm với nhau. Sợ làng, sợ chồng nghi ngờ, Kpah Hiêu đă lạnh lùng bóp chết đứa con ngay sau khi sinh! Rất tiếc là những chuyện đau ḷng này xảy ra trước khi vợ chồng ông đến ở đây, hoặc nếu có biết th́ đă muộn…
 
Và có một đêm khó ngủ, ông Long đi tới góc nhà bóc một tờ lịch, sực nhớ lời vợ nói mấy hôm trước: “Con Đinh Sang lần này lại có bầu, có lẽ rồi nó lại bóp chết con nữa thôi. Tôi đă dặn cô Hụê (cán bộ Hội Phụ nữ xă A Yun) khi nào Sang đẻ th́ kêu vợ chồng ḿnh. Phải cứu lấy đứa bé không có tội với trời đất lắm”. Linh tính mách bảo đúng, nhưng ông đă không ngờ t́nh cảnh ở nhà Đinh Sang lúc ấy khủng khiếp thế nào… Đinh Sang lập gia đ́nh, có được hai đứa con th́ chồng bị bênh chết. Hai mùa rẫy trước, Sang đă sinh một đứa con “không cha”. Sợ làng, sợ họ, Sang đă bỏ đứa con vô tội của ḿnh vào bao tải buộc lại cho chết ngạt. Lần này, cái tin Sang chuyển dạ đă lan truyền rất nhanh. Cả chục người cầm gậy gộc hùng hổ kéo đến chờ đứa trẻ lọt ḷng để giết. Tiếng khóc chào đời của đứa trẻ lọt giữa tiếng gậy khua, tiếng la lối hối thúc. Khi mọi người định giết chết đứa nhỏ, th́ chị Hụê, cán bộ phụ  nữ xă đă có mặt, kịp thời vận động, ngăn cản dân làng không được giết đứa bé. Chị Huệ nài nỉ xin đứa nhỏ để vợ chồng anh Long nuôi. Nhiều người bàn tán, tiếng một người hung hăng: “Không cho được, phải giết thôi. Lệ là thế mà”. Nhưng chị Trần Thị Hường (vợ ông Long) đă xốc vào bế lấy đứa bé và chạy. Như bị ma ám, mấy kẻ c̣n cầm gậy rượt theo…
 
Bây giờ th́ “con ma” nhà Đinh Sang đă được vợ chồng ông Long cứu sống. Nằm trong cái nôi tre mơ màng ngủ, lâu lâu trên khuôn mặt trắng trẻo, bé lại mỉm cười rất dễ thương. Ông Long đă làm khai sinh và đặt tên cho cháu là Đinh Hoàng Phước. Khi ông kể cho chúng tôi nghe xong câu chuyện, cũng là lúc bé Phước trở ḿnh. Cả hai ông bà xúm vào “cục cưng” nựng ngọt…
 
Nhâm nhi chén rượu trong ánh chiều chạng vạng, chúng tôi thấy nét mặt ông Long đượm buồn, khóe mắt ông ngấn lệ. “Hủ tục cho rằng những đứa trẻ sinh ra không có bố là những đứa trẻ không b́nh thường. Và chúng có thể gây nên những tai họa cho làng như ốm đau, dịch bệnh… nên không được quyền sống”. Tôi hỏi: “Bao nhiêu chuyện xảy ra đó, công an xă, thôn, chính quyền không có phản ứng ǵ sao?”. Ông Long lắc đầu: “Thực ra th́ chính quyền xă cũng có nhắc nhở, răn đe đấy. Nhưng nếu chỉ thế thôi th́ lay chuyển làm sao cái nếp nghĩ u mê đă ăn sâu trong đầu nhiều người… Giá như những kẻ gây ác mà công an, chính quyền xử phạt thật thích đáng th́ có lẽ cái hủ tục này đă được xóa bỏ lâu rồi…”.
 
Cũng như vợ chồng ông Long, ở làng Ve, xă Ia Co (Chư Sê, Gia Lai), vợ chồng người thương binh A Yun Hới cũng đă cứu sống và nuôi cháu Đinh Siêng, khi mà bố cháu khẳng định đ̣i chôn theo người mẹ xấu số. Châu Y Liu, dân tộc Sê Đăng ở thôn 5, xă Ngọc Wang (Đắc Hà – Kon Tum) bị bệnh bại năo, là con gái đầu ḷng của vợ chồng A Duối. Cháu bị khuyết tật, sợ bị Yàng phạt, làng bắt cháu phải đi làm con “ma lẻ” ngoài rừng vắng. Biết tin, chị Hiền và chị Lan ở thành phố Plei-cu đă kịp thời đến xin về làm con nuôi. Và gần đây nhất là trường hợp cháu Pi Yo Rong ở Kon Thụp (Gia Lai), khi cháu được 4 tháng tuổi th́ không may người mẹ bị bệnh chết. Mọi người định chôn đứa bé th́ được một người dân địa phương xin nuôi và trai lại bé cho xơ Y Blưih ở Kon Tum nuôi hộ. Cùng trường hợp như cháu Rong c̣n có cháu Y Loan, người dân tộc Xê Đăng ở Plei Kần, huyện Ngọc Hồi (Kon Tum). Cháu cũng được các cô ở Cơ sở nuôi dạy trẻ mồ côi Vinh Sơn 1 cứu sống trong hoàn cảnh tương tự như Rong mấy năm về trước… Hiện Y Loan đang học lớp 6 trường THCS Trần Hưng Đạo, thị xă Kon Tum.
 
Trong chuyến công tác tại Chư Sê (Gia Lai), phóng viên báo Quân đội nhân dân đă t́m gặp lănh đạo, chính quyền huyện, phản ánh những điều “mắt thấy tai nghe” về sự “dă man” của hủ tục “năn tui mí”. Ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch UBND huyện Chư Sê cho biết: “Ở một số địa bàn thuộc huyện Chư Sê, hủ tục “năn tui mí” c̣n tồn tại khá phổ biến. Không riêng ǵ ở xă A Yun, mà tại một số xă khác như H Bông, Ia Phan, Bờ Ngoong… vẫn rải rác xảy ra các vụ “giết con” khi sinh ra không có cha và sinh ra mà người mẹ qua đời…”. Theo lời ông Nguyễn Văn Dũng, đă có trường hợp chính quyền biết sự việc, sau khi vận động không được, chính quyền đă phải dùng “biện pháp mạnh” để ngăn chặn và giải cứu cháu bé khỏi chết theo người mẹ xấu số.
 
Thời gian vừa qua, UBND huyện Chư Sê đă tổ chức phát động toàn dân thực hiện có hiệu quả các nội dung của hương ước, quy ước thôn làng; đồng thời triển khai cho Ngành Y tế, Hội Chữ thập đỏ, Ủy ban Dân số - Kế hoạch hóa gia đ́nh bám nắm cơ sở, tích cực tuyên truyền, vận động bà con địa phương thấy được “cái sai” để người dân và chính quyền cùng ngăn chặn, tiến tới xóa bỏ hủ tục lạc hậu này.
 
Để kết thúc bài viết này, tôi muốn dẫn ra câu nói của ông Long ở làng Tung Ke - một trong số những người đang gắng sức giành giật những đứa trẻ bất hạnh khỏi “bàn tay ác độc” của hủ tục: “… Phải có một ṭa án lưu động, xét xử các bị cáo đă giết chết những đứa trẻ vô tội, để vừa giáo dục, vừa răn đe những kẻ nhẫn tâm. C̣n nếu chưa làm tốt những vấn đề đó, th́ hằng ngày, rải rác đâu đó vẫn c̣n những đứa trẻ phải theo mẹ xuống mồ…”
 
Các ảnh được đăng trong bài viết:
Ảnh 1: Vợ chồng ông Long và cháu Đinh Hoàng Phước
Ảnh 2: Chị Hiền chăm sóc cháu Y Liu
Ảnh 3: Cháu Đinh Hoàng Phước.
Lê Quang Hồi Báo Quân đội nhân dân

Ư kiến phản hồi
Tên người gửi:
Email:
Địa chỉ:
Nội dung  :
Mă bảo vệ : Verify Code
 


Các tin khác
•  TP1.4. Hồi âm loạt bài: “Cần làm rơ nguyên nhân cái chết của hai trẻ em ở Hà Giang” (25/07/2008)
•  TP1.3. Bài 3: Những t́nh tiết đầy mâu thuẫn (25/07/2008)
•  TP1.2. Bài 2: Giọt nước mắt của hai người mẹ trẻ (25/07/2008)
•  TP1. Cần làm rơ cái chết của hai trẻ em ở Hà Giang:Bài 1: Lá đơn của hai người cha mù chữ (25/07/2008)
•  TP2. Khi gia đ́nh là nỗi sợ (25/07/2008)
•  TP3. Hành tŕnh A, B, C… (25/07/2008)
•  TP4. Lao động trẻ em ở vùng mỏ quặng sắt (25/07/2008)
•  Lênh đênh con chữ (22/07/2008)
•  TP9. Hot teacher của chúng ḿnh (21/07/2008)
•  TP10. Mẹ & con cùng chơi (15/07/2008)
TP5. Cho trái tim em được hồi sinh
TP8. Cân bằng âm dương trong lĩnh vực giáo dục
TP11. Băng cướp là bạn tôi
TP12. Bao giờ em được đến trường?
TP13. Kiếm tiền nuôi mẹ
TP14. Những mầm xanh trên đỉnh Lả Nh́ Thàng
TP15. Những thiên thần bị vứt bỏ
TP16.1. Bẫy t́nh tuổi teen (Vị thành niên bị ép nếm "trái cấm")
TP16.2. Bài 2: Cơn ác mộng của cậu học sinh lớp 10
TP16.3. Bài 3: Bi kịch của một nữ sinh
TP16.4. Thoát khỏi ám ảnh và kết thúc có hậu
TP16.5. Làm ǵ để tránh bẫy t́nh tuổi teen
TP 17.Tổ ấm Mai Sơn
TP18.3. Những đứa trẻ khi không c̣n “lá chắn”…
TP 18.2.Những cảnh đời khác nhau…